Nieuws archief - Juli 2007

Ontwerp OMA in Mexico-Stad voor hoogste gebouw van Latijns-Amerika
Interieur van Van Doesburg in Straatsburg open voor publiek
Dagtochten landschapskunst in Flevoland
Overzichtstexpositie "Cuypers. Architectuur met een Missie"
KOW start ontwerpbureau in Shanghai
Restauratie Stadsschouwburg Haarlem
Mecanoo wint competitie stadskantoor en station te Delft
Nieuwe Europese prijs The Great Indoors Award 2007
Tweede Bakema Fellowship open voor aanmelding
AMO lanceert Prada website
Tjeerd Boersma vertrokken bij Stichting BONAS
Recensie: Jan Wils - De Stijl en verder
"Architect van het Jaar"-prijs voor UN Studio
Fotograaf Jan Versnel overleden (1924-2007)
Steffen Donker wint de Van Mourik Vermeulen Stimuleringsprijs 2007
Van Egeraat ontwerpt Nationale Bibliotheek van Tatarstan in Rusland
Westeneng winnaar BNA Jonge Architectenprijsvraag

Ontwerp OMA in Mexico-Stad voor hoogste gebouw van Latijns-Amerika

DEN HAAG - Rem Koolhaas en Shohei Shigematsu van het Office for Metropolitan Architecture (OMA) ontwerpen een 300 meter hoge toren in het hart van Mexico-Stad. Deze toren wordt met 300 meter het hoogste gebouw van Latijns-Amerika. De oplevering van de "Torre Bicentenario" is in 2010 ter gelegenheid van de 200ste verjaardag van de Mexicaanse onafhankelijkheid.

Het gebouw omvat 198.000 m² kantoorruimte, congrescentrum, een museum, fitnesscentrum, winkels en restaurants. Verder komt er een publieke parkeergarage van 196.000 m² in het complex. Het 300 meter hoge gebouw zal gebouwd worden in de Noordoostelijke hoek van het Chapultepec Park, gelegen in het hart van Mexico Stad, waar ook het presidentiële paleis en diverse musea gevestigd zijn.

OMA ontwierp de afgelopen jaren diverse wolkenkrabbers. In deze ontwerpen werd geprobeerd de gebruikelijke lineare vorm te vermijden. Zo krijgt het CCTV gebouw in Beijing een ringachtige vorm, de ontwerpen voor het Hyperbulding in Bangkok en het Museum Plaza te Louisville zijn opgebouwd uit verschillende elementen die als mikado stokjes tegen elkaar staan en het ontwerp voor het hotel- en appartementencomplex in Jersey City bestaat uit enkele op elkaar gestapelde schijven.

In dit hoogbouwontwerp ontkomt OMA niet geheel aan de lineare vorm. Het ontwerp bestaat uit een opeenstapeling van twee afgeknotte piramidevormen, dit leidt tot een toren die halverwege het breedst is. Hier komt een skylobby die het middelpunt van het gebouw gaat vormen. Deze ruimte biedt een spectaculair uitzicht over het park en de stad en dient als verdeelpunt voor het interne verkeer in het gebouw. In de skylobby komen twee atriums samen die het gebouw van extra licht en ventilatie voorzien. Een semi-reflecterende glaswand aan de binnenkant van de atriums zorgt voor optimale lichtdoordringing. De atriums zijn georiënteerd op het park en de stad en verbinden het gebouw met de omgeving.

Opdrachtgever van het project is Grupo DANHOS. Dit bedrijf zal de infrastructuur in de directe omgeving van de toren verbeteren. De wijken Las Lomas en Polanco die rond de toren liggen worden momenteel gescheiden door een snelweg. Samen met de toren wordt een voetgangersbrug ontworpen die beide gebieden gaat verbinden. Grupo DANHOS is een van de grootste projectontwikkelaars van Mexico en heeft veel ervaring in het ontwikkelen van grootschalige woningbouw-, kantoor- en winkelprojecten. Momenteel werkt Danhos ook samen met architect Teodoro González de León aan de "Reforma 222" toren, een van de grootste projecten in Mexico-Stad.

Het project wordt bij OMA geleid door partner Rem Koolhaas en Shohei Shigematsu, directeur van OMA's kantoor in New York. Eerder werkten zij samen aan de uitbreiding van het Whitney Museum in New York, het hoofdkwartier voor de China Central Television in Beijing, de nieuwe aandelenbeurs van Shenzhen (China), de uitbreiding van Cornell University in Ithaca (VS) en een hotel- en appartementencomplex in Jersey City (VS).

Twee beelden van de Torre Bicentenario. Afbeeldingen door het Office for Metropolitan Architecture.

Interieur van Van Doesburg in Straatsburg open voor publiek

DEN HAAG - Het historische amusementspaleis Aubette in het centrum van de stad wordt in 2008 opengesteld voor publiek. Dat heeft de burgemeester van Straatsburg, Fabienne Keller, vandaag bekend gemaakt. In 1928 ontwierp de Nederlandse kunstenaar Theo van Doesburg (1883-1931) het interieur voor de Aubette. In 2006 werd de restauratie van het gebouw voltooid, maar het was tot op heden niet toegankelijk voor publiek.

"Het NAi is enorm blij met de openstelling van de Aubette," zegt Ole Bouman, directeur van het NAi. "Er zijn maar weinig projecten van Van Doesburg gerealiseerd, dus het is extra bijzonder dat iedereen in 2008 het interieur van de Aubette kan gaan bekijken." De Aubette wordt in eerste instantie vier dagen per week opengesteld. Vanaf september 2008 zal het voormalig amusementspaleis alle dagen van de week open zijn.

Omdat de Aubette ondanks de restauratie niet te bezoeken was, pleitte het NAi met een petitie voor openstelling van het gebouw. Bezoekers konden aan het eind van de tentoonstelling de petitie 'Aubette open voor publiek' tekenen. De petitie heeft 1234 handtekeningen opgeleverd. Nu de Aubette wordt opengesteld, wordt de petitie uit de tentoonstelling verwijderd.

De thematentoonstelling "Icoon van het Modernisme - Van Doesburgs Aubette" toont kleurentekeningen van het interieur van de Aubette. De tekeningen zijn aangevuld met historische zwart-wit foto's, hedendaagse kleurenfoto's en een grote maquette van de Salle des Fêtes. Tijdens de tentoonstelling doen bezoekers een indruk op van hoe het is de Aubette te bezoeken.

Dagtochten landschapskunst in Flevoland

DEN HAAG - Museum De Paviljoens in Almere organiseert voor het derde achtereenvolgende jaar iedere zondag een dagtocht naar de vijf bijzondere landschapskunstwerken in Flevoland. Wegens groot succes vindt in de maanden augustus en september ook elke zaterdag een dagtocht plaats.

Tijdens deze tocht gaan de deelnemers onder leiding van een gids van het museum naar De Groene Kathedraal van Marinus Boezem, Aardzee van Piet Slegers, Observatorium van Robert Morris, Sea Level van Richard Serra en Polderland Garden of Love and Fire van Daniel Libeskind. Gedurende de dag wordt het verhaal achter het ontstaan van landschapskunst, en de vijf werken in Flevoland in het bijzonder, verteld. Er is tijd ingeruimd om de kunstwerken te kunnen ervaren. Voor velen is de tocht een nadere kennismaking met de provincie Flevoland. Deelnemers raken vaak in de ban van de bijzondere kunstwerken en zijn verrast door het landschap.

De dagtocht vindt plaats per comfortabele bus en staat onder leiding van een deskundige gids van Museum De Paviljoens. De tocht duurt van 10.00 tot 17.00 uur en begint en eindigt bij het museum. Museum De Paviljoens organiseert de dagtocht iedere zondag tot en met 21 oktober 2007 en nu ook iedere zaterdag in augustus en september 2007. De prijs voor de volledig verzorgde dagtocht, inclusief vervoer, gids en uitgebreide lunch is 45 euro per persoon. Reserveren van een dagtocht kan via 036 - 5450400 of via communicatie@depaviljoens.nl.

De Groene Kathedraal van Marinus Boezem (1978-1996). Foto door Jannes Linders.

Overzichtstexpositie "Cuypers. Architectuur met een Missie"

DEN HAAG - Het Nederlands Architectuur instituut organiseert de eerste grote overzichtstentoonstelling van het werk van Pierre Cuypers in het NAi Rotterdam en Maastricht van 22 september 2007 tot en met 6 januari 2008. Pierre Cuypers (1827 - 1921): geroemd en verguisd. Hij verrijkte het Nederlandse landschap met tientallen kerken, ontwierp het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam en hij restaureerde een aanzienlijk aantal gebouwen, waaronder Kasteel de Haar, nabij Utrecht. Zijn architectuur en standpunten zijn nog altijd omstreden omdat hij positie koos in het debat over de betekenis van architectuur in relatie tot religie en gemeenschapszin. Een debat dat nog steeds actueel is. De inventarisatie van het meest omvangrijke archief in bezit van het Nederlands Architectuurinstituut is afgerond. En vanaf 22 september presenteert het instituut het grootste overzicht ooit van het werk van deze omstreden en bevlogen architect zowel in Rotterdam als in Maastricht.

De architect Pierre Cuypers had een missie: hij geloofde in een samenlevingsideaal, in een architectuur die de maatschappij kon veranderen, in het Gesamtkunstwerk en in de neogotiek als enige gerechtvaardigde architectuurstijl. Bij het nastreven van zijn ideaal greep hij terug op de middeleeuwen: een maatschappij met duidelijke rangen en standen, met de katholieke kerk als middelpunt en de gilden met hun ambachtelijke kwaliteiten. In de tentoonstelling in Rotterdam en in Maastricht komt Cuypers' passie voor architectuur tot leven. In beide tentoonstellingen wordt een dwarsdoorsnede uit het leven van Cuypers gepresenteerd waardoor zijn denken, ontwerpen en handelen in de dynamiek van de tweede helft van de negentiende eeuw wordt geplaatst. In Rotterdam beslaat die dwarsdoorsnede het jaar 1877 en in Maastricht het jaar 1897.

In 1877 bereikt Cuypers de leeftijd van 50 jaar en werkt hij aan de twee meest bediscussieerde publieke gebouwen van de negentiende eeuw: het Centraal Station Amsterdam en het Rijksmuseum. Hij bouwt en restaureert kerken, heeft een absurd reisschema, leidt meerdere kunstwerkplaatsen en is net benoemd tot Rijksbouwmeester. In deze periode ligt hij zwaar onder vuur, maar dit staat een indrukwekkende productie waarbij Cuypers als totaalregisseur optreedt niet in de weg. De tentoonstelling laat met tientallen schetsen, tekeningen, boeken en foto's de belevingswereld en energie van Cuypers zien. Daarnaast wordt er een spectaculaire verzameling van altaren, bidstoelen, beelden en ander kerkinterieur in de tentoonstelling bij elkaar gebracht.

In 1897 wordt Cuypers 70 jaar. Hij houdt zich dan voornamelijk bezig met de restauratie van Kasteel de Haar. De jongere generatie architecten plaatst hem in deze periode als wegbereider van de moderne architectuur op een voetstuk; een groter contrast met 1877 is er niet. In de tentoonstelling in het NAi Maastricht staat de ontwerpgeschiedenis van Kasteel de Haar centraal. Bij De Haar ging het Cuypers om het creëren van een ideale toestand: een verbeterde werkelijkheid. Het werd een geheel nieuw Gesamtkunstwerk en met een duizelingwekkend aantal tekeningen ook zijn best gedocumenteerde project. Kasteel de Haar is representatief voor zijn opvattingen over restaureren waarin nieuwbouw een geoorloofd middel was. Tekeningen, foto's, gebruiksvoorwerpen en een groot aantal interieurstukken uit het Kasteel zijn hiervan het bewijs.

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin de complete oeuvrelijst van Cuypers' werk voor het eerst wordt gepresenteerd. Het boek wordt uitgegeven door NAi Uitgevers.

KOW start ontwerpbureau in Shanghai

DEN HAAG - Het Haagse ontwerpbureau KOW opent, in het centrum van Shanghai, het eerste onafhankelijke Nederlandse architecten bureau in China onder de naam KOW Dutch Design Consultants. De opening werd verricht door de Nederlandse staatssecretaris van Economische Zaken, Frank Heemskerk, op donderdag, 12 juli 2007.

De doelstelling van KOW DDC is om integrale architectuur en stedenbouwkundige dienstverlening te bieden aan Nederlandse en Chinese ontwikkelaars van hoogwaardige projecten in China.

Samen met lokale partner HSA, Huasen Architecture Engineering Consultants realiseert KOW een omvangrijk project in ChengDu, het Chengdu Electrical Power Centre en 5-Star Hotel. Met de opening van het kantoor van KOW DDC in Shanghai, brengt KOW zijn kennis van duurzaam bouwen en stedelijke vernieuwing ook in China naar voren.

Vlnr. Staatssecretaris Frank Heemskerk, ambassadeur Dirk Jan van den Berg, consul Eric Verwaal met Arend Hilhorst, directeur KOW International, Ron de Goeij, directeur KOW Dutch Design Consultants en Momoko Cai, architect en manager KOW DDC, staatssecretaris Heemskerk aan het woord en een ontwerp van KOW. © KOW.

Restauratie Stadsschouwburg Haarlem

DEN HAAG - De restauratie van Stadsschouwburg Haarlem heeft zijn hoogste punt bereikt. Erick van Egeraat vernieuwt het originele eclectische art deco ontwerp en breidt het gebouw uit met een nieuwe toneeltoren.

De Nederlandse kunstenares Babs Haenen en Erick van Egeraat ontwikkelden unieke porseleintegels voor de gevel van het theater. Erick van Egeraat hierover: "Met eerbied voor de authentieke stijl en de atmosfeer, wil ik dat de nieuwe delen het origineel overtreffen op zo'n manier dat de nieuwe toneeltoren bijna onzichtbaar in het historische gebouw integreert. Wij herinterpreteren de eens zo gebruikelijke samenwerking tussen architect en kunstenaar tijdens de art deco periode. Onze gesierde tegels maken deel uit van de compositie die voortborduurt op de stijl van de gevel en geleidelijk het bestaande gebouw met de nieuwe toneeltoren verbindt." De porceleinen tegels worden vervaardigd door Koninklijke Tichelaar Makkum.

Het theater, gebouwd tijdens de eerste wereldoorlog, is een nationaal monument. Het is een van de vijf oudste theaters in Nederland. Na een eeuw is het gebouw te klein geworden voldeed het gebouw niet meer aan de huidige eisen. Bovendien is door verscheidene verbouwingen het originele karakter van het theater enigszins verloren gegaan. Het gebouw heeft na de verbouwing een brutovloeroppervlak van 8.400 m². Oplevering zal plaatvinden in het voorjaar van 2008.

Twee impressies van de stadsschouwburg te Haarlem. © EEA.

Mecanoo wint competitie stadskantoor en station te Delft

DEN HAAG - Vandaag is bekend gemaakt dat Mecanoo architecten de chaotisch verlopen competitie voor het Stadskantoor en Station Delft heeft gewonnen. Aan de tweede ronde deden naast Mecanoo Dirk Jan Postel (Kraaijvanger Urbis), Sjoerd Soeters en Rudy Uytenhaak mee.

Als uitgangspunt voor het ontwerp van Mecanoo is gekozen voor een actuele verweving van de toekomst en het verleden. In de stationshal ervaart de reiziger dat Delft een stad is met een rijk verleden en ook een stad van technologische innovatie. Een gewelfd plafond, voorzien van een tafereel uitgevoerd in Delfts Blauw, bekroont de imposante ruimte. Het plafond van de stationshal loopt door boven de stadshal in het stadskantoor. Stadshal en stationshal worden van elkaar gescheiden door een glazen wand en een kern waarin de trappen en liften naar de bovengelegen kantoren leiden. De voorzieningen zijn zo georganiseerd dat de reiziger vanuit de stationshal een blik op de historische binnenstad kan werpen. Het gebouw is energiezuinig ontworpen, het energieverbruik ligt 35 procent onder de wettelijke EPN-norm. Het complex telt in totaal 34.500 m², de bouwkosten bedragen 52 miljoen euro. Het nieuwe Stadskantoor en Station moeten in 2014 gereed zijn.

Het gebouw heeft vier voorkanten met een meer stedelijke voorkant naar de Westvest en een meer kleinschalige voorkant naar het Westerkwartier. De lagere bouwvolumes op de hoeken zorgen voor een geleidelijke overgang naar de bestaande omgeving. De glazen huid van het stadskantoor weerspiegelt de Hollandse wolkenluchten van Vermeer en maakt het gebouw tegelijkertijd transparant: de democratie is open en toegankelijk. Insnijdingen in de glazen massa vormen een patroon van stegen, geïnspireerd op de fijnmazige structuur van straatjes in het oude Delft. De horizontale opdeling van het gebouwvolume - een plint van helder glas en daarboven het opgetilde kantoorlandschap van het stadskantoor - geeft een onderscheid aan tussen het publieke en private deel. Op de eerste verdieping liggen multifunctionele ruimtes, een restaurant, vergaderzalen en de vertrekken van Burgemeester en Wethouders. Vides en kijkgaten bieden spectaculaire doorzichten naar stationshal en stadshal. Op de gevel is een digitale lichtkrant die de vloeiende lijnen markeert van het interieur van het gebouw en bij avond de plint rondom verlicht. Op deze lichtkrant is actuele informatie af te lezen over openbaar vervoer, activiteiten en nieuws van de stad Delft.

Afbeeldingen van het ontwerp door Mecanoo: het stadskantoor gezien vanaf de Phoenixstraat en het interieur.

Nieuwe Europese prijs The Great Indoors Award 2007

DEN HAAG - Van 16 tot en met 18 november 2007 zal in Maastricht de eerste editie plaatsvinden van The Great Indoors, een internationale tweejaarlijkse prijs op het gebied van interieur ontwerp. Naast een internationale conferentie en een aantal workshops op het gebied van interieurontwerp zal een internationale vakjury onder voorzitterschap van Rolf Fehlbaum (Vitra) vijf prijzen toekennen aan uitmuntende ontwerpen in de categorieën Show & Sell (retail), Relax & Consume (leisure), Concentrate & Collaborate (work), Serve & Facilitate (public) en aan de Interior Design Firm of the Year. The Great Indoors is een initiatief van het NAi Maastricht, Marres, Centrum voor Contemporaine Cultuur in Maastricht en het tijdschrift FRAME.

Interieurarchitectuur behoort tot de vitaalste terreinen binnen de vormgeving. Zowel vanuit de architectuur als vanuit de productvormgeving bestaat een groeiende interesse voor het interieur. Binnen dit veld komen verschillende disciplines zoals mode, (interieur-)architectuur en productvormgeving bij elkaar. Interieurvormgeving lijkt zich hierdoor tot een nieuw type ontwerppraktijk te ontwikkelen, gevoed vanuit een veelheid aan invloedsferen. Niet alleen vraagstukken van formele, technologische of esthetische aard spelen een rol, maar ook sociaal-maatschappelijke aspecten. De invloed van het private interieur wordt bijvoorbeeld steeds groter op de inrichting van de openbare binnen- en buitenruimte.

The Great Indoors wil met zijn prijzen, conferentie en workshops een bijdrage leveren aan de discussie over het groeiende belang van het interieur, op zowel Europees als internationaal niveau. Door tweejaarlijks(e) ontwikkelingen te signaleren en best-practice cases te selecteren en te belonen wordt het interieurontwerp uit de eigen disciplinaire omgeving gehaald en onderdeel gemaakt van het openbare debat. Daarnaast beoogt het evenement, door middel van workshops en een masterclass en mede met behulp van genomineerden, een stimulerende werking uit te oefenen op het onderwijs, het opdrachtgeverschap en de rol van de ontwerper (en op meer specifieke beleidsvraagstukken als vitalisering van stedelijke gebieden). Betrokken zijn ondermeer de Academie Beelende Kunsten Maastricht, Academie van Bouwkunst Maastricht en Z33 in Hasselt.

The Great Indoors moet uitgroeien tot een tweejaarlijks evenement en heeft in 2007 een totaal aan prijzengeld van 50.000 euro, waarmee het zich tot de grote prijzen op dit gebied mag rekenen. Opdrachtgevers en ontwerpers kunnen meedingen naar een prijs van 10.000 euro in de categorieën Show & Sell (retail), Relax & Consume (leisure), Concentrate & Collaborate (work), Social & Service (public) en Interior Design Office of the Year.

Uit de inzendingen draagt een nominatiecommissie per categorie vijf ontwerpen voor. De internationale vakjury selecteert uit deze shortlist vervolgens een winnaar binnen elke categorie, die tijdens een feestelijke uitreiking op 17 november 2007 zijn prijs in ontvangst mag nemen. Zowel genomineerden als prijswinnaars worden met hun voorgedragen interieurs en profiel van hun bureau opgenomen in een catalogus die begin 2008 door Frame wordt uitgegeven.

Tweede Bakema Fellowship open voor aanmelding

DEN HAAG - De Bakema Fellowship 2007/2008 is geopend voor aanmelding. De Jaap Bakema Fellowship is een beurs voor speculatief en verkennend (ontwerpend) onderzoek op het snijvlak van architectuur, techniek en samenleving. De beurs van 10.000 euro wordt verstrekt als bijdrage aan oorspronkelijk onderzoek dat betrekking heeft op deze terreinen die zo'n belangrijke rol speelden in het werk en denken van Jaap Bakema. De deadline voor inzending is 1 september 2007.

Het bestuur van de Jaap Bakema Foundation bestaat uit Ole Bouman (directeur van het Nederlands Architectuurinstituut, Rotterdam), Felix Claus (oprichter en naamgever van Claus en Kaan Architecten, Amsterdam), Hans Ibelings (uitgever/redacteur A10 new European architecture, Amsterdam), Ed Taverne (emeritus hoogleraar architectuurgeschiedenis, Groningen) en Frederieke Taylor (eigenaar van de Frederieke Taylor Gallery, New York). Voorstellen voor onderzoeken en voordrachten door derden van kandidaten voor de fellowship worden beoordeeld door het bestuur van de Jaap Bakema Foundation, dat de fellowships toekent. Criteria voor de beoordeling van de aanvragen zijn de te verwachten betekenis van het onderzoek voor de ontwikkeling en het begrip van de hedendaagse architectuur en gebouwde omgeving. Van de voorstellen wordt verder verwacht dat het te verrichten onderzoek dusdanig van omvang is dat het redelijkerwijs binnen een jaar kan worden gepresenteerd, ofwel dat het reeds lopend onderzoek betreft dat binnen die termijn een afgerond resultaat kan opleveren.

De eerste Bakema Fellowship is in oktober 2006 toegekend aan architect Tim de Boer (Den Haag 1979) voor onderzoek naar de ruimtelijke consequenties van terrorisme. Zijn onderzoek richt zich op de architectonische betekenis en de gevolgen van de beveiliging van gebouwen en evenementen die niet vanzelfsprekend afgesloten of beveiligd kunnen worden, zoals stations, festivals en de stedelijke openbare ruimte. Het onderzoek van De Boer werd uit 35 inzendingen geselecteerd.

AMO lanceert Prada website

DEN HAAG - AMO, denktank van het Office for Metropolitan Architecture (OMA), heeft met Prada een veilingsite ontwikkelt: "Prada Prototypes". De website laat bezoekers het veilingsproces personaliseren door het toevoegen van informatie over zichzelf.

De "Prada Prototypes" veilingsite is een voortzetting van de langdurige samenwerking van AMO met Prada. AMO ontwierp onderdelen voor de interieurs van de Prada Epicentres in New York en Los Angeles. Recent is AMO betrokken bij het ontwerp voor alle catwalk modeshows van de Prada en Miu Miu labels en de opnames van deze shows.

Ander werk van AMO bestaat uit opdrachten voor de Hermitage in St. Petersburg, Universal Studios, luchthaven Schiphol, Harvard University, Condé Nast, Heineken, Ikea, en de Europese Unie. Recente opdrachten bestaan uit het ontwikkellen van een strategie voor de toekomst van Volkswagen en werk voor Platform 21, een nieuw vormgevingsinstituut te Amsterdam. Op de tiende Internationale Architecture Biennale van Venetië (2006) presenteerde AMO een expositie, gevolgd door de publicatie, Al Manakh, over de stedenbouwkundige ontwikkelingen rond de Persische Golf.

De website, afbeelding door AMO.

Tjeerd Boersma vertrokken bij Stichting BONAS

DEN HAAG - Tjeerd Boersma heeft afscheid genomen bij de Stichting BONAS. De Stichting Bibliografieën en Oeuvrelijsten van Nederlandse Architecten en Stedebouwkundigen, BONAS, houdt zich bezig met het inventariseren van het werk van Nederlandse architecten, interieurarchitecten, stedenbouwkundigen en tuin- en landschapsarchitecten uit de negentiende en twintigste eeuw.

Tjeerd Boersma heeft BONAS niet alleen bedacht, hij heeft er twaalf jaar leiding aan gegeven en het gemaakt tot een onmisbaar instrument voor onderzoek naar onze gebouwde omgeving. Daartoe is inmiddels een almaar uitdijende database online beschikbaar en is een fraaie reeks boeken over interessante en gewaardeerde, maar vaak onbekende architecten verschenen.

Boersma's afscheid, afgelopen vrijdag 6 juli 2007 in het Auditorium van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) in Rotterdam, werd opgeluisterd met onder andere een toespraak door Jo Coenen.

Bij die gelegenheid werd Tjeerd een bundel opstellen aangeboden, Tjeerd Boersma Laverend op koers. Deze zijn geschreven door een keur aan mensen die op een of ander moment met hem hebben samengewerkt, als stagiair of vrijwilliger bij BONAS, als collega bij de Stichting Wonen of het NAi, of als auteur van een BONAS-publicatie.

Met het vertrek van Tjeerd Boersma is het werk voor BONAS geenszins ten einde. Onderzoek en publicaties, online en in druk, vergen continuïteit. Deze wordt door het NAi en de Stichting BONAS gewaarborgd.

Jan Vredenberg, architectuurhistoricus, als coördinator vanuit het NAi, Radboud van Beekum, ontwerper en publicist, als redacteur van de BONAS-boekenreeks, en Mariet Willinge, architectuur-historicus en voormalig hoofd van de afdeling Collectie van het NAi, als supervisor vanuit het NAi, zetten samen met een aantal vrijwilligers en stagiairs het werk voor BONAS voort, en zij zullen nog vele bouwstenen voor onze kennis van de architectuurgeschiedenis aandragen. De Stichting BONAS is gevestigd in het gebouw van het Nederlands Architectuurinstituut, waarmee nauw wordt samengewerkt.

Recensie: Jan Wils - De Stijl en verder

DEN HAAG - Vorige maand is het lang verwachte overzichtswerk over architect Jan Wils (1891 - 1972) bij Uitgeverij 010 verschenen. Dit uitgebreide boek belicht zijn gehele oeuvre, niet alleen zijn bekende gebouwen.

Het op Wright lijkende werk van Wils uit de beginperiode is een middenweg tussen de Amsterdamse School en Berlage. Het Olympisch Stadion in Amsterdam (1928), de Papaverhof in Den Haag (1919-20) en het City Theater in Amsterdam (1935) waren zijn bekendste werken. Dit kubistische werk sluit aan bij de eerste periode van zijn carrière, tijdens De Stijl en de Nieuwe Haagse School. In het boek komen ook zijn latere gebouwen uitgebreid aan bod, waaronder het op het werk van Sybold van Ravestein lijkende Hotel Bouwes (1952) en het modernistische Bouwes Place, beide in Zandvoort (1963-69).

Wils werkte samen met een groot aantal architecten en kunstenaars waaronder Theo Van Doesburg, Vilmos Huszár en J.J.P. Oud. Het werk van hem vertoont een aantal parallellen met dat van Dudok. Hij overwoog zelfs om samen met hem een bureau te beginnen.

De publicatie is geschreven door architectuurhistoricus Herman van Bergeijk. Hij schreef eerder een boek over Willem Marinus Dudok. In zijn teksten maken de vele citaten in ondermeer Engels, Duits, Italiaans het boek minder leesbaar. Archieffoto's en tekeningen verrijken deze teksten.

Het boek is zeer compleet met naast de teksten van Van Bergeijk een uitgebreide oeuvrecatalogus en een selectie van door Wils geschreven teksten. "Jan Wils - De Stijl en verder" kan worden gezien als het eerste standaardwerk over deze Voorburgse architect.

Informatie: Jan Wils - De Stijl en verder, tekst: Herman van Bergeijk, vormgeving: Piet Gerards, Nederlandstalig, 256 pagina's, afmetingen 300 bij 240 mm, hardcover, prijs 39,50 euro, ISBN 978 90 6450 567 6.

Vlnr. de cover met het Olympisch Stadion, werk uit het begin van de carrière van Wils, het niet gerealiseerde gebouw Korsten in Amsterdam (1926) en een ontwerp voor een hotel met theater en een zeeresort te Porto. Afbeeldingen door Uitgeverij 010.

"Architect van het Jaar"-prijs voor UN Studio

DEN HAAG - In het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam vond afgelopen zaterdag de feestelijke uitreiking plaats van de eerste editie van de "Architect van het Jaar"-prijs. De prijs is ingesteld ter gelegenheid van het 10-jarig jubileum van ArchitectenWerk en heeft als doel om - naast de reeds gekende hoge architectonische kwaliteit van hun gerealiseerde werk - ook de professionaliteit en innovatiekracht van Nederlandse architectenbureaus nader onder de aandacht te brengen van opdrachtgevers, pers en publiek.

De elf voor de prijs genomineerde architectenbureaus zijn door een jury nader bevraagd aan de hand van een vijftal thema's, te weten bedrijfsvoering, duurzaamheid, innovatie, kennisontwikkeling en klantvriendelijkheid. UN Studio sleepte drie van de vijf themaprijzen in de wacht en werd zo "Architect van het Jaar 2007". Aan de hoofdprijs was een geldbedrag van 2.500 euro verbonden. De genomineerde architectenbureaus zijn afkomstig uit de 10e ArchitectenWerk TOP40-2006.

De beoordeling op de vijf thema's is als volgt: Bedrijfsvoering: 1. UN Studio - 2. De Zwarte Hond - 3. Heren 5 Architecten. Duurzaamheid: 1. Rudy Uytenhaak Architectenbureau - 2. Venhoeven CS en De Twee Snoeken. Innovatie: 1. UN Studio - 2. Rudy Uytenhaak Architectenbureau - 3. DP6 Architectuurstudio. Kennisontwikkeling: 1. De Twee Snoeken. 2. Group A - 3. Diederendirrix. Klantvriendelijkheid: 1. UN Studio - 2. Venhoeven CS - 3. DP6 Architectuurstudio. Einduitslag 'Architect van het Jaar 2007': 1. UN Studio, Amsterdam - 2. Rudy Uytenhaak Architectenbureau, Amsterdam - 3. Venhoeven CS, Amsterdam.

De jury bestond uit Dolf Dobbelaar, architect en adviseur (thema bedrijfsvoering), Anke van Hal, onderzoeker en adviseur (thema duurzaamheid), Mick Eekhout, hoogleraar productontwikkeling TU Delft en fabrikant (thema innovatie), Hans Beunderman, oud decaan faculteit Bouwkunde TU Delft (thema kennisontwikkeling) en Fer Felder, opdrachtgever en projectontwikkeling (thema klantvriendelijkheid).

Links Harm Wassink (partner) en Machteld Kors van UN Studio, rechts met Richard Meyer van sponsor Alcoa en Kees van der Hoeven (ArchitectenWerk). Foto's door Rene van den Burg.

Fotograaf Jan Versnel overleden (1924-2007)

DEN HAAG - Zondag 1 juli is architectuurfotograaf Jan Versnel overleden. Versnel wordt algemeen beschouwd als de nestor van de Nederlandse architectuur- interieuren productfotografie en fotograaf van het Nieuwe Bouwen.

Versnel werd bekend met strakke zwart wit fotografie van moderne na-oorlogse architectuur. Tot zijn opdrachtgevers behoorden architecten als Marcel Breuer, Aldo van Eyck en Jan Rietveld en ontwerpers als Kho Liang Ie en Benno Premsela. Na onder meer les gehad te hebben van Bernhard Eilers en Jaap d'Oliveira vestigde hij zich in 1947 als zelfstandig fotograaf. Na de oorlog werd hij op voorspraak van Eva Besnyö lid van de GKf, een vakorganisatie van vooruitstrevende fotografen. Van 1971 tot 1983 doceerde Versnel aan de Rietveldacademie. Versnels werk werd veelvuldig gepubliceerd in vakbladen als Bouwkundig Weekblad, Goed Wonen en Forum. In 1997 verscheen het boek Jan Versnel, een uitgave van Focus Publishing, met een overzicht van zijn werk.

Steffen Donker wint de Van Mourik Vermeulen Stimuleringsprijs 2007

DEN HAAG - Vandaag, woensdag 4 juli, is de Van Mourik Vermeulen Stimuleringsprijs toegekend aan student interieurarchitectuur Steffen Donker. Hij kreeg deze prijs na de diplomauitreiking van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.

Naar aanleiding van hun vijftigjarig bestaan heeft Van Mourik Vermeulen Architecten in 2005 samen samen met de Academie een jaarlijkse stimuleringsprijs in het leven te roepen voor eindexamenstudenten interieurarchitectuur. Door middel van de stimuleringsprijs wil het bureau aankomende interieurarchitecten aanmoedigen de overgangssituaties tussen verschillende architectonische schaalgebieden interieur, architectuur en stedenbouw een centrale plek te geven in hun ontwerp. Daarnaast streeft Van Mourik Vermeulen Architecten er door het instellen van deze prijs naar de positie van de interieurarchitectuur als discipline te versterken en de dialoog over de rol van het interieurontwerp aan te scherpen.

Studenten kunnen aan de prijsvraag deelnemen door het inzenden van hun examenopdracht, waarbij dit jaar uitgegaan werd van het hergebruik van een bestaand gebouw in het centrum van Den Haag. Uit twintig inzendingen zijn drie deelnemers genomineerd, waarbij is gekeken naar de mate waarin op alle schaalniveaus samenhangend is ontworpen. Genomineerd waren de projecten van de studenten Steffen Donker, Margaux Platenburg en Marleen Rekelhof.

Het winnende ontwerp van Steffen Donker laat een presentatie zien van zijn plan voor een filmhuis waar de bezoeker ook in en rond het pand een filmervaring heeft. Zo is al buiten op straat de achterkant van het filmdoek van de grootste filmzaal te zien en wordt de bezoeker op een aantal plekken geconfronteerd met zijn eigen silhouet.

Het project kenmerkt zich door een goede stedenbouwkundige inpassing en een vanzelfsprekende samenhang tussen exterieur en interieur. Het ontwerp valt op doordat het een compleet werk is dat in alle schaalgeledingen goed is doordacht en uitgewerkt; uit alle detailleringen blijkt de consequente denkwijze. De buitenkant kondigt het interieur aan en verleidt de bezoeker om naar binnen te gaan. Opvallend is de studie naar het spel van licht en schaduw in combinatie met beweging, dat thematisch goed aansluit op het gekozen onderwerp van het filmhuis.

Afbeeldingen van het ontwerp door Steffen Donker.

Van Egeraat ontwerpt Nationale Bibliotheek van Tatarstan in Rusland

DEN HAAG - Erick van Egeraat heeft de internationale competitie gewonnen voor de Nationale Bibliotheek in Kazan, hoofdstad van de Russiche deelrepubliek van Tatarstan. De nieuwe bibliotheek krijgt een brutovloeroppervlakte van 81.000 m². Het gebouw komt aan het Tukay plein ten zuidoosten van het stadscentrum.

Erick van Egeraat heeft een gebouw ontworpen als een overdekte uitbreiding van het stadscentrum. Een 18 meter hoog atrium dient als poort tussen de bibliotheek en de stad. Deze entreeruimte kan worden gebruikt als ontmoetingsplaats, gallerie, tuin en als onderwijsruimte. Erick van Egeraat hierover: "Het gebouw wordt onderdeel van het publieke domein, een plaats waar de culturele kwaliteiten van binnenstedelijke ruimten zijn gecombineerd."

Opgenomen in een helling zet het gebouw de vorm van het landschap voort. Door het bestaande park Hermitage Park te verbinden met de nieuwe bibliotheek en een nieuw park, wordt het gebied omgevormd in een nieuwe levendige buurt. Erick van Egeraat stelt bovendien voor de locatie uit te breiden voor het hoofdkantoor van de Nationale Bank, kantoorruimte, appartementen en winkelruimte.

Afbeeldingen van de Nationale Bibliotheek in Kazan, © EEA.

Westeneng winnaar BNA Jonge Architectenprijsvraag

DEN HAAG - Jan Westeneng is met zijn inzending Room(s) with a view de winnaar van de elfde BNA Jonge Architectenprijsvraag. Zijn inzending werd door de jury uit 69 plannen gekozen. De opdracht was een ontwerp voor een appartementengebouw in Lingewijk Noord bij Gorinchem.

De tweede prijs ging naar Reinier de Jong met de inzending Super 8. Pieter Bedaux behaalde de derde prijs met de inzending DUO.

Verder zijn er drie eervolle vermeldingen, toegekend als waardering voor het eigenzinnige karakter van deze plannen: Paddy Sieuwerts, Bart van Lieshout en Joost Heijnis met JAP ², Marlies Zuidam met "Internode" en Dariusz Kwiatek en René Wubs met "Fier".

De jury bestond dit jaar uit At Tuns van Dorp, stad en land (voorzitter), Hans Kuiper van KOW Architecten, Jurjen van der Meer van De Zwarte Hond, Wytze Patijn van Kuiper Compagnons, Mieke Bosse van Scala Architecten en stedenbouwkundige Hans van Liere van OD 205. De winnaar van de eerste prijs krijgt een geldbedrag van vijfduizend euro, de tweede prijs vierduizend euro en de derde prijs drieduizend euro. Een van de prijswinnende ontwerpen wordt gerealiseerd.

Room(s) with a view door Jan Westeneng, Super 8 van Reinier de Jong en DUO door Pieter Bedaux.