Nieuws archief - Oktober 2004

Kort Nieuws 29-10-2004
Collage Europa, de Oosteuropese stad in beweging in het NAi
Kort Nieuws 20-10-2004
Opening schoolgebouw Haverleij
Opening Haagse tramtunnel
Venhoeven CS en IttenBrechbuehl winnen prijsvraag voor het Ziekenhuis van de Toekomst
Opening Samsung Museum of Art
Culturele functie voor Wallhouse 2 in Groningen
Experiment Beroepservaring jonge architecten veelbelovend
Wijkcentrum Poptahof in Delft opgeleverd

Kort Nieuws 29-10-2004

Wessel de Jonge architecten gaat een haalbaarheidsstudie doen naar de reconstructie van het Philips Paviljoen van de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1958. Als nieuwe locatie voor dit paviljoen, een ontwerp van Le Corbusier en Yannis Xenakis, wordt het herontwikkelingsgebied Strijp S in Eindhoven gedacht.

Het eerste nummer van de Architect detail heeft als thema Architectuur in baksteen. Zo is er een artikel over prefab elementen met baksteen. Nico Hendriks schrijft over bouwkundige problemen met baksteen. In dit nummer worden ondere andere de volgende projecten besproken: Parkrand te Amsterdam (De Nijl Architecten), Jongerenwoningen in Zoetermeer (Marlies Rohmer), De Prinsentoren te Den Haag (Kraaijvanger Urbis), de Regenboog in Velsen (Rudy Uytenhaak) en woningbouw in Eindhoven (Diederen Dirrix van Wylick).

In een zesdelige serie zendt de omroep AVRO portretten uit van de vier genomineerden voor de AM-NAi Prijs 2004. Ook geven de uitzendingen een beeld van de stand van zaken van de Nederlandse architectuur op dit moment. In de finale-aflevering wordt de winnaar van de AM-NAi Prijs 2004 bekend gemaakt. De eerste aflevering van Jonge Architecten is te zien op zaterdagmiddag 30 oktober van 16.30 tot 17.00 uur op Nederland 1.

Collage Europa, de Oosteuropese stad in beweging in het NAi

ROTTERDAM - Hoe verandert het "vrije" kapitalisme de stedenbouw en architectuur in Oost-Europa? Dat is een van de vragen die aan de orde komen tijdens het symposium dat op 11 en 12 november van 10.30 tot 18.00 uur wordt gehouden in het Nederlands Architectuurinstituut (NAi). Het symposium "Architectural Dialoge, The reality of European Cities in East and West" maakt deel uit van de manifestatie Collage Europa waarvan de bijbehorende tentoonstelling op 23 oktober wordt geopend. Daarnaast is er ook een filmprogramma samengesteld. Collage Europa maakt deel uit van "Thinking Forward", het cultureel programma van het Nederlands voorzitterschap van de EU. De tentoonstelling Collage Europa, die op zaterdag 23 oktober opengaat is tot 2 januari te zien in Zaal 1 van het NAi. Daarin wordt aandacht besteed aan de geschiedenis en actualiteit van architectuur en stedenbouw in Midden- en Oost Europa. Daarnaast vindt er op 30 oktober, 20 november en 11 december een lezingen en filmprogramma plaats.

Het "Montage Europa" gedoopte filmprogramma zal plaatsvinden op drie zaterdagmiddagen. Hierin worden historische films uit Oost- en Midden-Europese landen vertoond. Aan iedere film gaat een lezing vooraf. Zaterdag 30 oktober een lezing door de curator van het Hongaars Architectuurmuseum in Boedapest Pal Ritook. Gevolgd door de Hongaarse film "Ido Van" uit 1989. Zaterdag 20 november geeft Prof. Drs. Francisca Bolerey, Hoogleraar aan de TU Delft een lezing en wordt "Spur der Steine" (DDR 1966) vertoond. Zaterdag 11 december is directeur ontwikkeling van ING real estate Paul Koch te gast en zijn 'The eye and the ear' (Polen, 1938), "Le palais de la culture" (Polen, 1992), 'Passe moi une brique' (Polen, 2002) te zien. Alle films worden integraal vertoond met een inleiding door Jord den Hollander van het Architectuur Filmfestival Rotterdam (AFR).

De ideologie van het staatssocialisme heeft diepe sporen getrokken in de openbare ruimte en de inrichting van de stad in het voormalige Oostblok. Hoe verandert het "vrije" kapitalisme de stedenbouw en architectuur in deze landen. Welke actuele ontwerpstrategieën kunnen worden toegepast en wat zijn de verwachtingen. En is de herstructureringsproblematiek van de uitgestrekte satellietsteden vergelijkbaar met die van de naoorlogse woonwijken in Nederland? Deze en andere vragen komen aan bod in het tweedaags symposium met lezingen van architecten, architectuurhistorici en critici uit zowel West- als Midden- en Oost-Europa. Onder andere: Gideon Boie, Wolfgang Kil, Mathias Pauwel, Vincent van Rossem, Istvan Schneller, Samu Szemerey, Roemer van Toorn, Bohdan Tscherkes, Pieter Uyttenhove, Ana Maria Zahariade.

Vlnr. Landschap in Boekarest, mei 2004 en Berlijn, april 2004, foto's door Jannes Linders. De K67-kiosk ontwerp van de Sloveense architect en ontwerper Sasha J. Mächtig, foto door Korrie Besems

Kort Nieuws 20-10-2004

Erick van Egeraat Associated Architects heeft een vestiging in Moskou geopend. EEA ontwerpt in deze stad Capital City Moscow, een project met een aantal wolkenkrabbers tot 230 meter hoogte.

Maandag 25 oktober organiseert ARCAM in de Brakke Grond in Amsterdam een lezing met de in Turkse architect Han Tümertekin. Dit naar aanleiding van de tentoonstelling Turkey Today in ARCAM. Zie voor meer informatie de website.

In het tijdschrift De Architect van de maand oktober wordt de Universiteitbibliotheek in Utrecht (Wiel Arets), Zeven stadswoningen te Eindhoven (Grosfeld Architecten), Woningbouw Vlinderbuurt (De Architectengroep), Opleidings- en trainingscentrum Strijpse Kampen (BUROBEB en DGW&T) en Kantoorgebouwen in Amsterdam Zuidoost (De Archjitecten Cie). Ook is er een interview met ex-Rijksbouwmeester Jo Coenen.

De oeuvrelijsten van de architectuurgids zijn nu ook in een printvriendelijke versie beschikbaar, klik hiervoor bij de betreffende pagina op de printer linksboven. Ook zijn er recentelijk een aantal Almeerse projecten toegevoegd, waaronder kantoorgebouw La Defense (UN Studio), woongebouw The Wave (René van Zuuk) en het Urban Entertainment Centre (Alsop & Partners).

Opening schoolgebouw Haverleij

DELFT - In het hart van Slot Haverleij, bij Den Bosch, vond vrijdag 15 oktober de officiële opening plaats van de Jenaplanschool Antonius Abt, naar ontwerp van Molenaar & Van Winden architecten. Naast de school bestaat het complex uit een peuterspeelzaal, buitenschoolse opvang en Kinderdagverblijf Dribbel, de laatste in een eigen gebouw. De school is een van de negen genomineerden voor de Scholenbouwprijs 2004. Deze prijs wordt tweejaarlijks uitgereikt door de Minister van Onderwijs.

De binnenzijde van Slot Haverleij is ingedeeld in zes hoven met elk een eigen karakteristieke bebouwing, met de kleine Nederlandse vestingstad als uitgangspunt. De Jenaplanschool ligt aan het centrale plein. In het complex is tevens een peuterspeelzaal, naschoolse opvang en een kinderdagverblijf gevestigd. De voorzieningen trekken kinderen van binnen en buiten Haverleij. Uit stedenbouwkundig oogpunt is hier sprake van een u-vormig volume met een langgerekt horizontaal middendeel dat het speelplein omarmt. Dit wordt afgesloten door twee gebouwen: het kinderdagverblijf en een nog te ontwerpen gebouw, gereserveerd voor toekomstige uitbreiding van de school. Aangrenzend aan het speelplein ligt achtereenvolgens een speeltuin met daarachter een groep hofwoningen.

Volgens het Jenaplanprincipe zijn de groepen steeds met drie gegroepeerd rondom een multifunctionele ruimte. Deze ruimte staat op zijn beurt weer in verbinding met de twee trappenhuizen. Deze indeling geeft de school veel ruimtelijkheid. In de school is veel aandacht besteed aan ruimtes voor ontmoeting, beweging en informatie. Een deel van deze ruimtes wordt gedeeld met de kinderopvang en peuterspeelzaal. Het centrale deel van de school, met de multifunctionele zaal op de eerste verdieping, is af te sluiten van de rest van het gebouw en als zodanig te gebruiken door de buurt, bijvoorbeeld in de avonduren.

Het ontwerp van de school is geïnspireerd op een herinterpretatie van middeleeuwse kastelen zoals de Franse architect Viollet-le-Duc die in de negentiende eeuw heeft bestudeerd. Resultaat is een "kinderkasteel". Het schoolgebouw vormt aan twee zijden een pleinwand en toont dan ook twee gezichten. De zijde van het centrale plein van Slot Haverleij verbeeldt de robuuste buitenmuur van een kasteel: veel steen, kantelen en een houten opbouw. De zijde aan het speelplein is te beschouwen als een binnenmuur. Hier is veel hout toegepast, wat verwijst naar de houten weergangen waarop de verdedigers van het slot stelling namen. In de voorgevel zijn reliëfs opgenomen die de kinderen zelf hebben gemaakt.

Het stedenbouwkundig plan van Haverleij is ontworpen door Soeters Van Eldonck Ponec architecten. Het masterplan van Slot Haverleij is een ontwerp van het Duitse Krier & Kohl. Molenaar & Van Winden architecten ontwierp tevens een aantal hofwoningen in de wijk.

Panorama's van de school, voor- en achterzijde. Foto's door Theo Baart, Amsterdam

Opening Haagse tramtunnel

DEN HAAG - Zaterdag 16 oktober is de Haagse tramtunnel geopend. De bouw heeft vier jaar vertraging opgelopen door lekkage. De kosten liepen op van 140 miljoen euro tot 235 miljoen euro.

Het 1250 meter lange tunneltrace start bij het Centraal Station. De trams dalen onder het kantoorgebouw Helicon af in de tunnel. De tunnel ligt onder de Grote Marktstraat met haltes bij het Spui en de Grote Markt. Op het laagste punt bevinden de trams zich 13,5 meter onder NAP. De trams komen weer boven de grond bij de Prinsegracht. De tramtunnel vormt ook een schakel in Randstadrail, waarbij een directe verbinding van Zoetermeer en Rotterdam met het centrum van Den Haag ontstaat.

Het project bestaat uit drie ondergrondse lagen. Ter plaatse van de stations worden direct onder het straatniveau de verschillende entree's met elkaar verbonden. Ook zijn er hier verbindingen met de naastgelegen warenhuizen en is er een informatiepunt voor Randstadrail bij station Spui. Via glazen puien heeft men zicht op de eronder gelegen parkeergarage met 500 plaatsen. Op het laagste niveau is de tramtunnel gerealiseerd.

De wanden hebben een rotsvormige uiterlijk, die ontstond door de nieuwe bouwmethode van de tunnel. Tijdens het bouwproces is door de architect besloten deze wanden onafgewerkt te laten. De perrons zijn van hout. De overige bestrating in de tunnel is van natuursteen. Het meest nadrukkelijk aanwezig op straatniveau is de entree aan de Grote Markt. Deze bestaat uit een ronde glazen pui.

Het project is ontworpen door Office for Metropolitan Architecture van Rem Koolhaas in samenwerking met Rob Hilz (LAB-DA).

Vlnr. Foto's van de entree aan de Grote Markt, halte Grote Markt met perron en een liftkoker in de Grote Marktstraat. Foto's door Bart van Hoek

Venhoeven CS en IttenBrechbuehl winnen prijsvraag voor het Ziekenhuis van de Toekomst

ROTTERDAM - Architectenbureau Venhoeven CS uit Amsterdam heeft samen met het Zwitserse bureau IttenBrechbuehl en het Nederlandse BM Advies het winnend ontwerp geleverd voor de internationale ideeënprijsvraag "Future Hospitals". De 10-koppige internationale jury onder voorzitterschap van Hedy d'Ancona koos het "Core Hospital" uit 35 inzendingen uit binnen- en buitenland.

De internationale ideeënprijsvraag voor innovatieve ziekenhuisontwerpen "Future Hospitals; competitive and healing" is uitgeschreven door het College bouw ziekenhuisvoorzieningen (Bouwcollege). De opdracht luidde: ontwerp een innovatief ziekenhuisgebouw binnen een stedelijke context, waarin het ziekenhuis als moderne mens- en maatschappijgerichte onderneming tot zijn recht komt en waarbij zoveel mogelijk wordt geanticipeerd op toekomstige ontwikkelingen.

De jury over prijswinnaar "Core Hospital" "Het ziekenhuisconcept is innovatief, het architectonisch ontwerp verbeeldt een attractieve helende omgeving en de stedenbouwkundige aanpassing is voorbeeldig".

"Core Hospital" is de architectonische vertaling van ontwikkelingen in de zorgsector. Het ontwerp reduceert het traditionele ziekenhuis tot de helft, met als resultaat een kernachtig, hightech en compact ziekenhuis, dat eenvoudig in een bestaande stedelijke omgeving kan worden ingepast. Programmaonderdelen die niet fysiek gekoppeld hoeven te zijn, liggen als satellieten om het "Core Hospital" heen.

Een ziekenhuis midden in de stad biedt veel voordelen. Zoals een goede bereikbaarheid door openbaar vervoer. Nog belangrijker is dat voorzieningen zoals bloemenwinkel, kiosk, bankfiliaal, cinema, fitness en parkeergarage zowel de reguliere stadsgebruikers als de ziekenhuisbezoekers bedienen. Een van deze gedeelde voorzieningen is een aangrenzend hotel. Het "Core Hospital" levert hightech zorg, terwijl het hotel optimaal comfort biedt.

Het concept is onder andere gebaseerd op ontwikkelingen in de chirurgie, waardoor de verblijfsduur van de patiënt in het ziekenhuis steeds verder gereduceerd wordt. Ook andere technologische ontwikkelingen, zoals IT netwerken, operaties op afstand en geavanceerde diagnostiek spelen een rol bij de totstandkoming van de visie. Daarnaast is er rekening gehouden met trends zoals vergrijzing van de samenleving en de toenemende privatisering en concurrentie in de zorgsector. En natuurlijk met de patiënt, die meer moet betalen en dus ook meer mag eisen van zijn of haar zorgaanbieder.

Hoofdontwerpers Ton Venhoeven (Venhoeven CS) en Thomas Guthknecht (IttenBrechbuehl) hebben niet alleen een innovatief ziekenhuisconcept geleverd, maar volgens de jury ook een "elegant vormgegeven" ontwerp gemaakt. Terrassen, patio's en vides zorgen ervoor dat licht tot diep in het compacte gebouw kan doordringen. Semi-transparante witte wanden reflecteren en filteren het licht, patronen op de wand zorgen voor privacy en transparantie.

Artist impression en doorsnede. Afbeeldingen door Venhoeven CS en IttenBrechbuehl

Opening Samsung Museum of Art

ROTTERDAM - Het Samsung Museum of Art is vandaag geopend. OMA maakte het masterplan voor het project en ontwierp het centrale gedeelte van het project. Mario Botta en Jean Nouvel waren de twee andere architecten.

Het Samsung Museum of Art bestaat uit een door OMA gemaakt masterplan voor de gebouwen met een totaal vloeroppervlakte van 27.000 vierkante meter. De locatie is in een woonwijk bij het stadscentrum, Hannam-Dong. Het OMA-deel heeft een bruto vloeroppervlakte van 13.500 vierkante meter en bestaat uit ruimten voor tijdelijke eigentijdse tentoonstellingen, media en kantoorruimten.

Mario Botta en Jean Nouvel ontwierpen de ruimten voor respectievelijk de permanente collectie van traditionele Koreanse kunst en de moderne/eigentijdse kunstcollectie. De drie gebouwen komen in een punt samen bij een "gemeenschappelijke ruimte" dat het lobby- en informatiegebied vormt.

Het museumcomplex is toegankelijk via een hellingbaan door het OMA gebouw, direct naar de "gemeenschappelijke ruimte" van het complex. Centraal in het ontwerp van OMA is een massieve zwarte doos, waar bezoekers onder, omheen en boven kunnen lopen.

Leeum Samsung Museum of Art is een initiatief van de Samsung Cultural Foundation, die culturele en artistieke activiteiten ondersteund. Andere culturele instituties die onderdeel zijn van de Samsung Cultural Foundation zijn de Ho-Am Art Museum, Rodin Art Gallery en Samsung Kinder Museum.

De locale architect en constructeur Samoo werkte samen met OMA voor de realisatie van het project. Ove Arup uit Londen was de constructeur van het masterplan en de schetsontwerpen van het museum.

Interieur met hellingbaan Samsung Museum of Art, afbeelding OMA

Culturele functie voor Wallhouse 2 in Groningen

AMSTERDAM - Wallhouse 2, het beroemde ontwerp van de Amerikaanse architect John Quentin Hejduk krijgt een culturele functie. Dit gebouw aan de oevers van de Hoornse Meer aan de zuidrand van de stad Groningen wordt beschouwd als een architectonisch hoogtepunt van de vorige eeuw. Slechts een maand was het kunstwerk geopend voor het publiek direct na de oplevering in 2001. Maar op initiatief van Platform GRAS wordt het Wallhouse een bruisend cultureel centrum, waarin de ontmoeting tussen mensen en disciplines centraal staat. BNA voorzitter Kees van der Hoeven is toegetreden tot het college van aanbeveling van dit project.

De voor dit doel opgerichtte stichting Wall House verwacht begin 2005 te kunnen starten met haar activiteiten. De stichting heeft vier programmaonderdelen voor ogen die het Wallhouse tot een bijzonder centrum van architectuur, kunst en vormgeving zullen maken. "Artist in residency" is het belangrijkste onderdeel. Drie maal per jaar zal het pand worden bewoond door internationale architecten en kunstenaars. Het ontwerp en de vormen van het pand zullen onderwerp van studie zijn voor de kunstenaars die tijdelijk neerstrijken in het Wallhouse. De resultaten van de studie worden gepresenteerd aan het einde van de periode op locatie of in samenwerking met regionale artistieke instellingen. Het pand zal eveneens opengesteld worden voor publiek en er zullen evenementen en ontvangsten plaatsvinden. Verder koestert stichting Wall House de ambitie om een centrum van kennis te worden over John Hejduk en het Wallhouse 2, kennis die voornamelijk digitaal verspreid zal worden. De BNA roept leden op om donor te worden van stichting Wallhouse, er is nog geld nodig voor de afbouw en inrichting van het Wallhouse.

Experiment Beroepservaring jonge architecten veelbelovend

DEN HAAG - De eerste resultaten van het Experiment Beroepservaring jonge architecten zijn positief volgens een persbericht van Atelier Rijksbouwmeester. Rijksbouwmeester Jo Coenen is dit Experiment in september 2003 gestart. Voor de veertig deelnemende jonge architecten betekent het Experiment een verbreding en versnelling van de beroepservaring, die nodig is om als volwaardig architect te kunnen functioneren. Dit blijkt uit de evaluatie die het Projectbureau van het Experiment over het eerste jaar heeft opgesteld.

Doel van het tweejarige Experiment is om jonge, pas afgestudeerde architecten praktijkervaring met het architectenberoep te laten opdoen en hen voor te bereiden op een volwaardige beroepsuitoefening. In het programma komen de jonge architecten met een aantal wezenlijke aspecten van de beroepspraktijk in aanraking via een mentorsysteem op dertig architectenbureaus en een begeleidend gemeenschappelijke programma dat de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) ondersteunt.Op langere termijn is het doel te komen tot een flexibele en dynamische ervaringstructuur voor alle aankomende architecten.

De Rijksbouwmeester zal zijn voortrekkersrol bij het Experiment in de zomer van 2005 beëindigen. Aangezien er nog steeds aanmeldingen voor deelname binnekomen, adviseert het Projectbureau de Rijksbouwmeester over de toekomst van het Experiment in overleg te treden met organisaties zoals BNA, Stichting Bureau Architectenregister, Faculteiten Bouwkunde van de Technische Universiteiten en de Academies van Bouwkunst.

De eindevaluatie van het Experiment Beroepservaring jonge architecten verschijnt in de herfst van 2005.

Wijkcentrum Poptahof in Delft opgeleverd

DELFT - Als startpunt voor de grondige vernieuwing van de buurt Poptahof is het oude buurthuis recentelijk vervangen door een nieuw gebouw. De grillige vormen in het ontwerp van Molenaar & Van Winden architecten zorgen samen met de ligging aan een belangrijke invalsweg van Delft voor een herkenbare blikvanger. Begin september is het wijkcentrum feestelijk geopend.

Wijkcentrum Poptahof is het derde en grootste wijkcentrum dat Molenaar & Van Winden architecten ontwierpen in opdracht van de gemeente Delft. Eerder werden gerealiseerd het jongerenbuurthuis voor de wijk Wippolder en het clubgebouw voor de Surinaams-Antilliaanse vereniging Sranti. Het ontwerp voor een vierde wijkcentrum, in de wijk Tanthof, bevindt zich nog in een vroeg stadium.

Het wijkcentrum Poptahof biedt ruimte aan een gecombineerd programma voor bewoners van verschillende culturele achtergronden en leeftijden. Het gebouw is anderhalve verdieping hoog (split level) en bestaat uit verschillende segmenten waarin de diverse functies zijn ondergebracht: een kinderopvang, voorschool, centrale opvang en buitenschoolse opvang, alle met buitenruimten, een wijkbureau, migrantenhuiskamers, een jongerenruimte, een multifunctionele zaal met keuken en een bewegingszaal.

De entree met de grote luifel vormt als het ware de spil van het ontwerp, waar vanuit de verschillende functies waaiervormig in de vrije plattegrond zijn geplooid. De plattegrond weerspiegelt zich ook in het dak, waarin smalle lichtstroken zijn opgenomen die verschillende ruimten beneden aanlichten. Het dak valt op door de grillige hellingen. L-vormige elementen verlenen de bakstenen gevel met de houten kozijnen expressie door reliëf en plasticiteit. Aan de uiterste zijden van het buurtcentrum, langs de singel, bevinden zich twee kleine gebouwtjes voor sport en kinderfaciliteiten, behorend bij de naastgelegen school en de kinderopvang. Bij het gebouwtje dat tot de kinderopvang behoort, is over het singeltalud heen een groot terras uitgebouwd.

Wijkcentrum Poptahof. Foto's door Frank van Dam