Architectuurnieuws

EEA Architects wint competitie afvalverwerkingscentrale in Roskilde, Denemarken
Rem Koolhaas op lijst invloedrijke personen Time
Architectuurjaarboek 2007>08 in het teken van hergebruik
Cultuurcluster in Enschede officieel geopend
Vijf nominaties voor Gouden Piramide 2008
OMA en AMO: ontwerpen voor Italië
Monografie Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel - Modellen voor nieuwe woonvormen

EEA Architects wint competitie afvalverwerkingscentrale in Roskilde, Denemarken

DEN HAAG - Erick van Egeraat heeft vandaag de internationale competitie gewonnen voor het ontwerp van Incineration Line 6, een nieuwe afvalverwerkingscentrale in Roskilde, Denemarken. (EEA) Erick van Egeraat associated architects won de competitie van NL Architects, Cubo Arkitekter, Holm & Grut Arkitekter, SITE Arkitekter en Arkitektfirmaet C.F. Møller.

Met zijn eigenzinnige vorm doet het ontwerp denken aan de vuilverbrandingsoven Twence in Hengelo van architect Maurice Nio uit 1997, een ontwerp met gevouwen dak en een geïntegreerde schoorsteen. Het ontwerp van (EEA) Erick van Egeraat associated architects zal 's nachts echter worden getransformeerd in een gloeiend baken. Een paar minuten per uur groeit een vonk geleidelijk uit tot een laaiende vlammenzee welke het hele gebouw in zich opneemt. Nadat dit metaforische vuur dooft, valt het gebouw terug in een staat van als ware het een gloeiende kool.

Om te voldoen aan de technische voorwaarden voor ventilatie, wind en waterdichtheid, bestaat de gevel uit twee lagen. De binnenste laag heeft alle benodigde openingen voor daglicht en luchtcirculatie in zich. Dit schept een ontwerpvrijheid voor de buitenste laag voor wat betreft het perforatie patroon. Het ontwerp is gebaseerd op standaard, kant-en-klare producten en simpele constructieve details. In 2013 moet de oven zowel elektriciteit als warmte voor het Roskilde district gaan produceren.

Erick van Egeraat zegt zelf over het ontwerp: "Ik wil 'Incineration Line 6' betrekken in een dialoog met haar historische en industriële omgeving. De vormgeving dicht bij de grond weerspiegelt de hoekige fabrieksdaken uit de directe omgeving. Daarna laten we het gebouw cumuleren tot een 100 meter hoge spits. Deze spits toont respect voor het bestaande historische icoon, de Kathedraal van Roskilde, met haar markante torenspitsen, de warme baksteen en het steenpalet."

Een dag en nachtimpressie van Incineration Line 6. © EEA Architects.

Rem Koolhaas op lijst invloedrijke personen Time

DEN HAAG - Rem Koolhaas staat op de Time-lijst van 100 meest invloedrijkste personen ter wereld. Hij is een van de twee Nederlanders op deze lijst, de ander is Eurocommissaris Neelie Kroes.

Koolhaas is de enige architect op de lijst, waarop ook ondermeer George Clooney, George W. Bush, Steve Jobs en de Dalai Lama staan. De oprichter van het Office for Metropolitan Architecture werd overigens in 2006 al genoemd in de door TIME Magazine samengestelde lijst "60 Years of Heroes".

Architectuurjaarboek 2007>08 in het teken van hergebruik

DEN HAAG - Vorige week is het nieuwe Architectuurjaarboek 2007>08 verschenen. Deze editie kent de gebruikelijke opzet. Naast 31 projectbeschrijvingen en vier essays bevat het een selectie van nieuwsitems uit het afgelopen jaar zoals het Ecohuis in Steenwijk en de sloop van de Zwarte Madonna in Den Haag. Dit jaar is het Jaarboek voor de derde en laatste keer samengesteld door Daan Bakker, Allard Jolles, Michelle Provoost en Cor Wagenaar. Ze zullen volgend jaar worden opgevolgd door JaapJan Berg, Anne Luijten, Samir Bantal en Kees van der Hoeven.

Deze editie staat voor een groot deel in het teken van herontwikkeling en renovatie. Op de cover prijkt de NDSM-atelierstad, een door Dynamo architecten ontworpen raamwerk waarbinnen culturele ondernemingen een eigen werkplek kunnen bouwen in een bestaande loods. Twee van de vier essays, Enter Utopia? en Stedelijke vernieuwing, gaan voor een groot deel over dit onderwerp. Twaalf van de door 31 door de redactie geselecteerde projecten zijn aanpassingen en/of toevoegingen aan bestaande bouwwerken. Deze projecten varieeren van een kantoorgebouw op een voormalige kraanbaan in de Amsterdamse haven tot de verbouwingen van een woon- en winkelgebouw tot bibliotheek.

De 31 projecten geven een veelzijdig beeld van de Nederlandse bouwproductie van afgelopen jaar. Een haast onopvallende renovatie van portiekwoningen in Rotterdam van Henk van Schagen en de verbouwing van het Wallisblok door Hulshof architecten in Rotterdam West worden getoond naast in het oog springende gebouwen van sterarchitecten als MVRDV en Neutelings Riedijk. Een opvallende afwezige is het Agoratheater te Lelystad van UN Studio. Dit feloranje cultuurgebouw wordt in de tekst over stedelijke vernieuwing wel "hét icoon van 2007" genoemd, maar wordt gek genoeg niet verder besproken.

Het jaarboek toont een mix van kleinschalige en grote projecten, van traditionele tot vernieuwende realisaties. Wat Architectuur in Nederland - Jaarboek 2007>08 mede interessant maakt is de opname van een aantal nog niet uitgebreid gepubliceerde plannen.

Info: Architectuur in Nederland - Jaarboek 2007>08 / Redactie: Daan Bakker, Allard Jolles, Michelle Provoost en Cor Wagenaar / Met projecten van Dynamo Architecten, Trude Hooykaas, Mei, Wessel de Jonge, Dok, Aequo, Claus en Kaan, Neutelings Riedijk/DP6, Van Schagen, BUROBEB, VMX, Van Sambeek & Van Veen, MVRDV, SeARCH, Hulshof, LIAG, De Zwarte Hond, DKV, Marlies Rohmer, Hundertwasser, Arons en Gelauff, CustomR , Korteknie Stuhlmacher, Han Westelaken, Wiel Arets, Van Herk & De Kleijn, Schroeder & De Jong, Made, VHP, Benthem Crouwel en Courage / Vormgeving: Joseph Plateau / Paperback, ingebonden / Geïllustreerd (kleur en zw/w) / 176 pagina's / Formaat: 24 x 32 cm, Nederlands en Engelstalig / ISBN 978-90-5662-050-9 / prijs € 39,50.

De cover met NDSM-atelierstad van Dynamo architecten (foto Jeroen Musch), het Kraanspoor (Ontwerpgroep Trude Hooykaas, foto Luuk Kramer) en Dagcentrum De Zeester (Marlies Rohmer).

Cultuurcluster in Enschede officieel geopend

DEN HAAG - Op 22 april jongstleden is het Cultuurcluster in Enschede met daarin het museum TwentseWelle officieel geopend door koningin Beatrix. Het door SeARCH ontworpen Cultuurcluster maakt onderdeel uit van de wijk Roombeek.

Door de vuurwerkramp van 13 mei 2000 werd een aantal industriële monumenten zodanig beschadigd dat Enschede opeens een tekort voorzag in het historisch bewijs van zijn textielverleden. Op dat moment leidden "Het Jan nink" (textielmuseum), het "Natuurmuseum Enschede" en het "Van Deinse Instituut" (instituut voor Twentse cultuur) een zieltogend bestaan, mede vanwege de jarenlange onzekerheid over hun toekomst. Beide omstandigheden waren aanleiding om in het voormalige, industriële complex Rozendaal, middenin het te reconstrueren gebied, een nieuw museum en onderzoeksinstituut te maken in combinatie met "21 Rozendaal" (het voormalige CBK), ateliers, een horeca gelegenheid en woningen.

Het museum TwentseWelle is gevestigd in de voormalige pakloods van de fabriek. SeARCH heeft voorgesteld om de geplande woontoren in het complex te vervangen door een toren met daarin alle niet publieke functies van het museum, en de woningen meer grondgebonden te maken. Zo kan het meest beeldbepalende element in de wijk als "billboard" voor het museum werken. Bovenin de toren bevindt zich een sterrenwacht. Het museum is verbonden met de nieuwe kantoortoren via een luchtbrug en een tunnel zodat de oude fabrieksstraat vrij is gebleven. De binnenstraat is nu onderdeel van de openbare ruimte.

Vijf nominaties voor Gouden Piramide 2008

DEN HAAG - Onder leiding van Rijksbouwmeester Mels Crouwel heeft de jury van de Gouden Piramide 2008 vijf opdrachtgevers genomineerd voor de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. Het thema van deze ronde: architectuur.

De genomineerde projecten en opdrachtgevers zijn: VIA Projectontwikkeling met Huis de Wiers in Nieuwegein (architect Jaco D. de Visser), Unilever met De Brug/De Kade, het hoofdkantoor van Unilever voor de Benelux, in Rotterdam, Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum (architect Neutelings Riedijk), het Stadsarchief in Amsterdam met de renovatie van De Bazel (architect Claus en Kaan) en Vereniging KaveL met Villa van Vijven in Almere (architect NEXT Architects).

De jaarlijks toe te kennen Rijksprijs bestaat uit een bedrag van 50.000 euro, een speciaal vervaardigde trofee en een boek met de beste inzendingen van de prijsronde. De winnaar zal tijdens een tv-programma van de AVRO op zaterdag 22 november aan staande bekend worden gemaakt. Inzenders waren opdrachtgevers van architectuurprojecten, waaronder bedrijfsgebouwen, scholen, woonhuizen, hotels, culturele stichtingen, een moskee en civieltechnische projecten. De inzendingen bestonden zowel uit nieuwbouwprojecten als uit restauratie, verbouw- en renovatieprojecten.

OMA en AMO: ontwerpen voor Italië

DEN HAAG - AMO, de conceptuele denktank van het Office for Metropolitan Architecture (OMA) heeft vandaag het ontwerp voor het nieuwe onderkomen van de Fondazione Prada in Milaan gepresenteerd: Een transformatie en uitbreiding van een oude fabriek tot experimenteel centrum voor de kunsten. Vorige week presenteerde OMA een concept masterplan voor de herontwikkeling van Sant'Elia, een havenplaats in het zuidelijk deel van Cagliari, de hoofdstad van het Italiaanse eiland Sardinië.

Het project voor Fondazione Prada omvat 17.500 m² tentoonstellingsruimte waarvan 7.500 m² bestaande industriële bouw en 10.000 m² nieuwe gebouwen. Het complex zal verschillende activiteiten van huisvesten: kunst variërend van film tot design, architectuur, filosofie, mode, dans en toneel. Een permanente tentoonstellingsruimte voor de omvangrijke installaties die de Fondazione Prada in 15 jaar heeft verzameld is een belangrijk onderdeel van het plan. Het project van AMO voegt een tentoonstellingsgebouw, een auditorium en een museumtoren toe aan de bestaande fabrieksgebouwen uit 1910 die rond een Binnenhof liggen. De Fondazione Prada wordt een samenspel van hedendaagse architectuur en gerenoveerde historische gebouwen die de industriële ontwikkeling van Milaan representeren.

De herontwikkeling van Sant'Elia op Sardinië moet oplossingen bieden voor een aantal complexe stedelijke, maatschappelijke en ecologische problemen in het gebied. Met het plan voor een gebied van 73 hectare aan de zee is een initiële investering van 30 miljoen Euro gemoeid. Belangrijk onderdeel van het plan is de renovatie van een verwaarloosde wijk met sociale woningbouw in modernistische stijl uit de jaren 70. Voorgesteld wordt met minimale interventies de openbare ruimtes te herbestemmen: deels door er detailhandel en horeca te vestigen; deels door - in nauwe samenwerking met de huidige bewoners - semi-publieke ruimtes in gemeenschappelijk eigendom te geven om zo de verantwoordelijkheid ervoor te vergroten. De ruime appartementen in de flats blijven in gebruik als sociale woningbouw. Op stedelijke schaal voorziet het plan in verbetering van de waterkant en de haven door toevoeging van nieuw programma, waaronder een universiteit, een middelbare school, winkels, horeca en tijdelijke gebouwen met verschillende culturele functies. Het plan stelt ook een aantal milieutechnische verbeteringen voor: Sant’Elia wordt een autoluwe buurt met wandelpromenades en krijgt een nieuwe tramverbinding met het centrum van Cagliari. Verder wordt ecotoerisme gestimuleerd in het nabij gelegen natuurgebied Cala Mosca.

"De ambitie van dit project is niet alleen de renovatie van een ondergewaardeerde buurt," aldus Floris Alkemade, OMA: "Wij willen het enorme potentieel van deze spectaculaire locatie volledig gebruiken. Ten behoeve van de hele regio, maar vooral ook om de leefomstandigheden van de huidige bewoners sterk te verbeteren en het milieu te herstellen." Het Cagliari Sant'Elia project wordt geleid door OMA Partners Floris Alkemade en Rem Koolhaas samen met projectleider Cristina Murphy.

Links Fondazione Prada, rechts de herontwikkeling Sant'Elia. Beelden OMA en AMO.

Monografie Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel - Modellen voor nieuwe woonvormen

DEN HAAG - Bij de Stichting BONAS in Rotterdam verschijnt een monografie over het architecten-echtpaar Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel. Auteurs zijn Wies van Moorsel en Dorothee Segaar-Höweler. Het boek omvat een biografie, een analyse van hun werk, een catalogus en een bibliografie. Op basis van twee jaar onderzoek in het archief van de Hartsuykers, dat bij het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam berust, is nu een volledig overzicht over hun werk beschikbaar. Voor deze uitgave zijn foto's gemaakt door Pieter Boersma. De publicatie wordt op 18 april gepresenteerd in ARCAM. Hier zal bovendien een kleine expositie over de Hartsuykers worden getoond.

Encico Hartsuyker (1925) en Luzia Hartsuyker-Curjel (1926), die evenals Aldo van Eyck hun opleiding genoten aan de Technische Hochschule in Zürich, hebben in het Nederland van na de Tweede Wereldoorlog geijverd voor alternatieve vormen van woningbouw en stedenbouw. Hun stedenbouwkundige modellen Biopolis en Hydrobiopolis trokken in de jaren zestig nationaal en internationaal de aandacht. Geen scheiding, maar juist integratie van functies was hun motto. Het daarvan afgeleide seniorenproject Zonnetrap in Rotterdam functioneert nog steeds tot volle tevredenheid van de bewoners en de buurt.

In de woningbouw onderscheidden zij zich door alternatieve woningindelingen en nieuwe ruimtelijke oplossingen aan te dragen. Kenmerkend zijn de woningen met een open ruimte in het midden, de zogenaamde atriumwoningen; rondloopwoningen waarbij geen enkele muur op de buitenomtrek van het huis aansluit, vaak met keuken en natte cel in het midden, kleine niveauverschillen en vides voor een vertikaal ruimtelijke werking. Behalve door deze kenmerken is vooral Luzia Hartsuyker-Curjel in de jaren tachtig bekend geworden door haar zogenaamde "vrouwvriendelijke woningen", waarin de traditionele hiërarchische woningindeling plaats maakte voor onderling gelijkwaardige ruimtes. Toepassingen daarvan zijn onder andere te vinden in Amsterdam, Apeldoorn en IJsselstein.

Dit boek verschijnt op initiatief van de Stichting Bibliografieën en Oeuvrelijsten van Nederlandse Architecten en Stedebouwkundigen (BONAS). De Stichting BONAS, gehuisvest in het gebouw van het Nederlands Architectuurinstituut, houdt zich sinds 1994 bezig met het inventariseren van het werk van Nederlandse architecten, interieurarchitecten, stedenbouwkundigen en tuin- en landschapsarchitecten uit de negentiende en twintigste eeuw.